Ο Ιούλιος μήνας, ο αλωνάρης, είναι συνδεδεμένος με την πιο κοπιαστική αγροτική εργασία στα Κύθηρα, το αλώνισμα, το οποίο άρχιζε περί τις 10 Ιουλίου και κρατούσε όλο το μήνα.
Και πρώτα πρώτα ετοιμάζανε το αλώνι, το οποίο κατασκεύαζαν με τους αντριαλίκους (πλάκες γύρω από το αλώνι) σε σημείο προσιτό και προσήνεμο. Αν δεν είχε τσιμέντο το δάπεδο, μάζευαν βουτσές (κόπρανα) από αγελάδες, τις λιώνανε σε ένα βαρέλι με νερό ώσπου να γίνουν μια αλοιφή. Αυτή την αλοιφή τη ρίχνανε στο δάπεδο του αλωνιού και την απλώνανε. Αυτό το υλικό στέγνωνε και γινόταν σαν τσιμέντο. Στη συνέχεια γεμίζανε το αλώνι με το πέτασμα, δηλ. τις θημωνιές, τα ξερά θερισμένα στάχυα. Κατόπιν έζευαν τα ζώα, δύο γαϊδουράκια μαζί, ή δύο αγελάδες μαζί, ή και περισσότερα και τα έβαζαν μέσα στο αλώνι να γυρίζουν γύρω γύρω και να πατάνε τα ξερά χόρτα, ώστε να ξεχωρίσει ο καρπός από το άχυρο. Κάθε τόσο γυρίζανε το πέτασμα μέσα στο αλώνι για να πατηθούν καλά.
Μία αλωνέα κρατούσε 5-6 ώρες. Άρχιζε το πρωί με στεγνό καιρό και τέλειωνε το μεσημέρι. Όταν τέλειωνε το πάτημα με τα ζώα, έκαναν το υλικό ένα σωρό στο αλώνι, για να το λιχνίσουν σύμφωνα με τη φορά του ανέμου και να ξεχωρίσει ο καρπός από τα άχυρα. Όταν τέλειωνε το λίχνισμα, βάζανε τα άχυρα σε σεντόνια και τα κουβαλούσαν στο αχυρόσπιτο. Τον καρπό τον λιχνούσαν ξανά και ξεχώριζαν το στάρι από τις κεφάλες, που τις έριχναν στις κότες. Για να είναι έτοιμο για το μύλο έπρεπε να περάσει και από το κόσκινο.
Στη συνέχεια το στάρι το σακιάζανε σε τσουβάλια υφαντά, ή λινατσένια. Τα σάρωθρα που χρησιμοποιούσαν για το αλώνι ήταν καμωμένα από το θάμνο αγούδουρα, ο οποίος ήταν τόσο χρήσιμος, διότι τον έτρωγαν τα ζώα και τον χρησιμοποιούσαν και σαν υπόστρωμα για την ξήρανση των σύκων.
Οι παλαιοί άνθρωποι στα Κύθηρα που ζούσαν την παραδοσιακή διαδικασία του οργώματος, της σποράς, του θερισμού και του αλωνέματος και ήξεραν πολύ καλά όλες τις φάσεις για να μπει το ψωμί στο τραπέζι, θεωρούσαν το ψωμί ιερό, σύμβολο ζωής και το προσκυνούσαν και το σταύρωναν πριν το κόψουν και δεν επέτρεπαν να πέσει ούτε ψίχουλο. Ήταν συνδεδεμένο με τους σταθμούς στον κύκλο της ζωής και το χρησιμοποιούσαν σαν φυλαχτό.
(Οι φωτο είναι από το αρχείο του Δημήτρη Κατσούλη)